DEZAVANTAJLI KADINLARDA PSİKODRAMA MÜDAHALESİNİN YAŞAM DOYUMUNA ETKİSİ: KEŞİFSEL BİR KARMA YÖNTEM ARAŞTIRMASI
THE IMPACT OF PSYCHODRAMA INTERVENTION ON LIFE SATISFACTION IN DISADVANTAGED WOMEN: AN EXPLORATORY MIXED-METHODS RESEARCH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21879119Anahtar Kelimeler:
psikodrama, yaşam doyumu, dezavantajlı kadınlar, karma yöntem, ADEMÖzet
Bu çalışma, yarı yapılandırılmış psikodrama grup müdahalesinin Aile Destek Merkezi (ADEM) hizmetlerinden yararlanan dezavantajlı kadınların yaşam doyumu üzerindeki etkisini ve katılımcıların müdahale sürecine ilişkin deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, yakınsayan paralel karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Nicel boyutta tek gruplu ön test-son test deseni kullanılırken nitel boyutta psikodrama oturumlarında tutulan alan notları, katılımcıların süreç içerisindeki sözel paylaşımları ve son oturumda alınan yazılı geri bildirimler değerlendirilmiştir. Altı hafta süren psikodrama grup müdahalesine 11 kadın katılmıştır. Nicel verilerin analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, nitel verilerin analizinde ise refleksif tematik analiz kullanılmıştır. Nicel bulgular, müdahale sonrasında toplam yaşam doyumu ve genel yaşam doyumu alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı artış olduğunu göstermiştir. Buna karşılık ilişki doyumu, benlik doyumu, sosyal çevre doyumu ve iş doyumu alt boyutlarında anlamlı bir değişim belirlenmemiştir. Nitel bulgular, katılımcıların süreç sonunda yalnız olmadıklarını fark ettiklerini, aidiyet duygusu geliştirdiklerini, kendilerine ilişkin farkındalıklarının ve öz bakım konusundaki duyarlılıklarının arttığını, duygusal yüklerini paylaşarak kendilerini daha güçlü hissettiklerini ortaya koymuştur. Nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirildiğinde, psikodrama grup müdahalesinin dezavantajlı kadınların yaşam doyumunu ve psikososyal güçlenmelerini desteklemede uygulanabilir ve umut vadeden bir yaklaşım olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Albayrak, G. (2013). Psiko-eğitim programı ile psikodramanın üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluşlarına etkisinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
Altınkılıç, S., Ateşçi, F., & Toker Uğurlu, T. (2020). Fibromiyalji sendromu tanılı kadınlarda psikodrama grup terapisinin ağrı, depresyon ve yaşam doyumu üzerine etkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 2153-2164. https://doi.org/10.17755/esosder.671003
Blatner, A. (2002). Psikodramanın temelleri (G. Sen, Çev.). Sistem Yayıncılık.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.
Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. Sage Publications.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Creswell, J.W., & Creswell, J.D. (2018). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (5th ed.). Sage Publications.
Doğan, T. (2010). The effects of psychodrama on young adults’ attachment styles. The Arts in Psychotherapy, 37(2), 112-119.
Gökkaya, F., Gülser, Z., Günak, G., Köse, B., Güleç, M., Günel, E., Sandıkçıoğlu, B., İpek, A.K., & Özkez, Y. (2019). Psikodrama yöntemiyle gerçekleştirilen grup uygulamalarının üniversite öğrencilerinin umut, yaşam doyumu ve öznel iyi oluşları üzerindeki etkisinin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(19), 83-104.
Kaba, İ., Erol, M., & Güç, K. (2018). Yetişkin yaşam doyumu ölçeğinin geliştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 1-14. https://doi.org/10.18037/ausbd.550232.
Kaner, S. (1990). Psikodrama kuram: Teknik ve araçlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 23(2), 457-480.
Karataş, Z. (2014). Psikodrama uygulamasının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş ve umutsuzlukları üzerindeki etkisi. Eğitim ve Bilim, 39(173), 118-128.
Moreno, J. L. (1953). Who Shall Survive? Foundations of Sociometry, Group Psychotherapy and Sociodrama. Beacon House.
Orkibi, H., & Feniger-Schaal, R. (2019). Integrative systematic review of psychodrama psychotherapy research: Trends and methodological implications. PLOS ONE, 14(2), e0212575. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0212575.
Somov, P.G. (2008). A psychodrama group for substance use relapse prevention training. Arts in Psychotherapy, 35(2), 151-161.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Aile Destek Merkezi (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezi (SODAM). https://www.aile.gov.tr/sss/sosyal-yardimlar-genel-mudurlugu/proje-destekleri/
Wang, X., Ding, R., & Luo, R. (2024). Effectiveness of psychodrama on mental health outcomes based on Chinese samples: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled studies. Cambridge Prisms: Global Mental Health, 11, e116. https://doi.org/10.1017/gmh.2024.89.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
